Świat · Muhammad Ali · Joe Frazier · walka stulecia · Fight of the Century
1971
Ali – Frazier 1971: walka stulecia w Madison Square Garden
8 marca 1971 roku w nowojorskiej Madison Square Garden Joe Frazier obronił tytuł mistrza świata wagi ciężkiej, pokonując Muhammada Alego jednogłośnie na punkty po 15 rundach. Była to pierwsza zawodowa porażka Alego, a jej symbolem został lewy sierpowy Fraziera, po którym Ali w ostatniej rundzie wylądował na deskach.
Dwóch niepokonanych i jeden tytuł
Muhammad Ali wszedł do ringu z rekordem 31–0, Joe Frazier z rekordem 26–0. Obaj byli mistrzami olimpijskimi: Ali zdobył złoto w Rzymie w 1960 roku, Frazier w wadze ciężkiej w Tokio w 1964 roku. W rzymskim finale wagi półciężkiej Ali, jeszcze jako Cassius Clay, pokonał Polaka Zbigniewa Pietrzykowskiego, który wywalczył srebro.
Ali odebrał tytuł Sonny’emu Listonowi w 1964 roku w Miami Beach. 28 kwietnia 1967 roku w Houston odmówił wcielenia do armii w czasie wojny w Wietnamie. Tego samego dnia nowojorska komisja zawiesiła mu prawo do walk, a WBA odebrała pas. 20 czerwca 1967 roku sąd w Houston uznał go winnym i skazał na pięć lat więzienia oraz 10 tys. dolarów grzywny.
Pod nieobecność Alego Frazier zbudował własną drogę na szczyt. W 1968 roku zatrzymał w 11. rundzie Bustera Mathisa i zdobył tytuł uznawany przez stanową komisję Nowego Jorku. W lutym 1970 roku pokonał Jimmy’ego Ellisa, którego narożnik po dwóch nokdaunach w 4. rundzie nie wypuścił do piątej, i połączył pasy WBA i WBC. Ali po trzech i pół roku przerwy wrócił w październiku 1970 roku, wygrywając z Jerrym Quarrym, a potem z trudem zatrzymał Oscara Bonavenę w 15. rundzie.
Walka miała też wymiar polityczny. Ali stał się symbolem sprzeciwu wobec wojny, Frazier poparł zaangażowanie USA i przyciągnął publiczność o przeciwnych poglądach. Ali nazywał rywala „Wujem Tomem”, co Frazier przez lata wypominał mu z goryczą.
Pieniądze, gwiazdy i 300 milionów widzów
Promotor Jerry Perenchio obiecał bokserom łącznie 5 mln dolarów, po 2,5 mln dla każdego, a finansowo wsparł go Jack Kent Cooke gwarancją bankową na 4 mln dolarów. Bilet przy ringu kosztował 150 dolarów. Hala wyprzedała się do ostatniego miejsca: 20 455 widzów zostawiło w kasie 1,5 mln dolarów.
Większe pieniądze przyniosły kina i sale z transmisją zamkniętą. Według Wikipedii w USA sprzedano na takie pokazy 2,5 mln biletów, a w Londynie 90 tys. Szacunki wpływów się rozjeżdżają: Wikipedia podaje 45 mln dolarów z samych pokazów w USA, BoxRec – 18–20 mln dolarów z całej walki na świecie. Na brytyjskiej antenie BBC1 walkę obejrzało 27,5 mln widzów, a łączną widownię w 50 krajach szacuje się na 300 mln osób.
Frank Sinatra, który nie zdobył biletu przy ringu, fotografował walkę dla magazynu „Life”. Transmisję w kinach komentowali Don Dunphy, Archie Moore i aktor Burt Lancaster. Sędzią ringowym był Arthur Mercante.
Przebieg: lewe proste Alego i 11. runda
Wikipedia opisuje pierwsze pięć rund jako przewagę Alego, który szybkimi lewymi prostymi nabijał opuchliznę na twarzy niższego rywala, choć na wszystkich trzech kartach 3. i 4. runda przypadły Frazierowi. BoxRec pisze o przewadze Alego tylko w trzech pierwszych rundach. Po 6. rundzie Ali był już wyraźnie zmęczony i nie utrzymał tempa. Frazier szedł do przodu, bił po korpusie i szukał lewego sierpowego.
Relacje różnią się w ocenie pierwszej połowy. History.com podaje, że po 8 rundach Frazier prowadził 6–2 u każdego sędziego. Karty runda po rundzie, przytaczane przez Wikipedię za „Milwaukee Journal”, dają po 8 rundach 5–3, 6–2 i 4–4.
Kluczowa okazała się 11. runda. W 2:10 lewy sierpowy Fraziera ugiął Alemu kolana i tylko liny uchroniły go przed upadkiem. Do końca rundy Ali cofał się na liny i klinczował, ale przetrwał.
Nokdaun w 15. rundzie i werdykt
Przed ostatnią rundą wszyscy trzej punktujący mieli na prowadzeniu Fraziera: 7–6–1, 10–4 i 8–6. Na początku 15. rundy Frazier trafił lewym sierpowym w szczękę i Ali padł na deski. Według Wikipedii wstał przy liczeniu do czterech, z wyraźnie spuchniętą szczęką, i dotrwał do gongu.
Był to dopiero trzeci nokdaun w zawodowej karierze Alego – wcześniej na deski posyłali go Sonny Banks i Henry Cooper. Werdykt był jednogłośny: Bill Recht punktował 11–4, Artie Aidala 9–6, a sędzia ringowy Arthur Mercante, który także punktował, 8–6–1. Te same wyniki podaje BoxRec.
Mercante ocenił po walce: „They both threw some of the best punches I've ever seen” (obaj zadali jedne z najlepszych ciosów, jakie widziałem). Ali nie przyznał publicznie porażki i przedstawiał werdykt jako „decyzję białego człowieka”.
Co zostawiła walka stulecia
Magazyn „The Ring” uznał pojedynek za walkę roku 1971, a 15. rundę za rundę roku. Frazier stracił tytuł 22 stycznia 1973 roku w Kingston, gdy George Foreman sześć razy rzucił go na deski w dwóch rundach. Ali wygrał oba rewanże: w styczniu 1974 roku na punkty i 1 października 1975 roku w Manili, gdy narożnik Fraziera nie wypuścił go do 15. rundy.
Niespełna cztery miesiące po walce, 28 czerwca 1971 roku, Sąd Najwyższy USA stosunkiem głosów 8–0 uchylił wyrok skazujący Alego. Walka posłużyła też za przykrywkę: tej samej nocy aktywiści z Citizens’ Commission to Investigate the FBI włamali się do biura FBI w miasteczku Media w Pensylwanii, licząc, że uwagę policji, agentów i sąsiadów pochłonie pojedynek. Wykradzione dokumenty odsłoniły program inwigilacji COINTELPRO, a FBI śledziło także samego Alego.
W 2026 roku Biblioteka Kongresu wpisała do National Recording Registry radiową relację z walki: Van Patrick i Charles King podawali w niej podsumowania kolejnych rund, bo promotorzy zakazali bezpłatnej transmisji na żywo. Od rzymskiego finału z Pietrzykowskim do Madison Square Garden minęła ponad dekada, a historia polskiego boksu wraca na ring 20 lutego 2027 roku w łódzkiej Atlas Arenie.
Pytania i odpowiedzi
- Kto wygrał walkę Ali – Frazier w 1971 roku?
- Wygrał Joe Frazier, jednogłośnie na punkty po 15 rundach (11–4, 9–6, 8–6–1). Była to pierwsza zawodowa porażka Muhammada Alego.
- Czy Frazier znokautował Alego?
- Nie, walka trwała pełne 15 rund. Frazier powalił Alego lewym sierpowym na początku 15. rundy, ale Ali wstał i dotrwał do końca.
- Dlaczego walkę Alego z Frazierem nazwano walką stulecia?
- Po raz pierwszy w historii zmierzyło się dwóch niepokonanych bokserów, z których każdy miał prawo do tytułu mistrza świata wagi ciężkiej. Walka podzieliła Amerykę w sporze o wojnę w Wietnamie i przyciągnęła szacunkowo 300 mln widzów.
- Ile zarobili Ali i Frazier za walkę stulecia?
- Każdy miał gwarantowane 2,5 mln dolarów. Pieniądze zabezpieczył promotor Jerry Perenchio wraz z Jackiem Kentem Cooke’em, który dał gwarancję bankową na 4 mln dolarów.
- Ile razy walczyli Ali i Frazier?
- Trzy razy. Frazier wygrał w 1971 roku, Ali w 1974 roku na punkty i w 1975 roku w Manili, gdy Frazier nie wyszedł do 15. rundy.
Bibliografia
- Fight of the Century – Wikipedia (EN)
- Joe Frazier vs. Muhammad Ali (1st meeting) – BoxRec
- Joe Frazier – Wikipedia (PL)
- Joe Frazier – Wikipedia (EN)
- Muhammad Ali – Wikipedia (EN)
- Joe Frazier – Olympedia
- Zbigniew Pietrzykowski – Olympedia
- Ali battles Frazier for heavyweight championship – History.com
- Looking back at Ali vs. Frazier: 50 years since ‘The Fight of the Century’ – Los Angeles Times
- Clay v. United States – Wikipedia (EN)
- In 1971, Muhammad Ali Helped Undermine the FBI’s Illegal Spying on Americans – The Intercept
- National Recording Registry 2026 – Library of Congress